Τσάτνεϊ μελιτζάνας. Του Κρινολίνου.

Φίλε, αγαπημένε μου αναγνώστη. Ο σημερινός μουσαφίρης του φRikoCooking είναι ο Κρινολίνος. Ο Κρινολίνος, είναι ένας άνθρωπος που γράφει ένα μπλογκ. Το Crinolino. Εξού και το όνομα. Ένα μπλογκ, που διαβάζω κι αγαπώ όσο κανένα άλλο στον κόσμο όλο. Τρυφερά, ανορθόδοξα, γλαφυρά, απαισιόδοξα, φορτισμένα, συναισθηματικά, αλληγορικά κείμενα, τα οποία γράφονται κάθε όποτε και σε κάνουν να νομίζεις ότι οι λέξεις αποκτούν άλλο, ξεχωριστό νόημα. Οι λέξεις στο Crinolino γιορτάζουν και μας αποκαλύπτονται φορώντας τα καλά τους ρούχα και τα λουστρινένια τους παπούτσια σε χορό. Κάποιες φορές χορό ντροπαλό, κάποιες εκρηκτικό, άλλες πάλι συναισθηματικό όπως ένα απαλό βαλσάκι με 3 βήματα. Ένα-δύο-τρία, ένα-δύο-τρία. Διάβασε το Crinolino και πες μου. Εσύ δεν χορεύεις με τις λέξεις;

Ο Κρινολίνος όμως, είναι και πάρα πολλά άλλα πράγματα τα οποία, μοναδικέ μου αναγνώστη, δεν θα μοιραστώ μαζί σου. Έτσι για αλλαγή. Θα προσθέσω όμως μία κτητική αντωνυμία και νομίζω ότι αυτή θα ομολογήσει όλα αυτά που δεν θα σου πω. Γιατί έτσι. Ο Κρινολίνος είναι ο Κρινολίνος μου. Στον παραδίδω μετά του κειμένου, των χειροποίητων gifακίων και της νοστιμότατης συνταγής του. Καλή απόλαυση.

Γιατί δίνουμε τόση σημασία στο φαγητό; Μας αρκεί να επιβιώνουμε ή απαιτούμε και να απολαμβάνουμε; Αν δεν ήξερα πόσων χρονών είμαι, πόσων χρονών θα ήμουν; Αυτές και άλλες πολλές, βαθιά κωμικοτραγικές φιλοσοφικές αναζητήσεις της αμπέλου μου πέρασαν από το μυαλό, καθήμενος για τη συνταγογράφηση ενός chutney, μιας ”μαρμελάδας” μελιτζάνας.

Αλήθεια όμως, ποιο είναι το νόημα, τελικά, της γαστρονομικής περιπλάνησης; Στο βιβλίο του Λιούις Κάρολ ”Η Αλίκη στη χώρα των θαυμάτων” (Alice’s Adventures in Wonderland), μεγάλο μέρος της εξωφρενικής υπόθεσης περιστρέφεται γύρω απ’ το φαγητό και το ποτό. Στο έβδομο κεφάλαιο, η Αλίκη πέφτει πάνω στον Μαρτιάτικο Λαγό (March Hare) και τον Καπελά (Mad Hatter), οι οποίοι απολαμβάνουν, μαζί με τον έρμο τον υπναρά Τυφλοπόντικα (Dormouse) το τσάι τους. Παρά τις αντιδράσεις τους, αποφασίζει να αράξει απρόσκλητη στο τραπέζι του tea party. Δε γνωρίζει βέβαια ακόμη, ότι ο Καπελάς τιμωρείται απ’ τον Χρόνο από τότε που, στη μεγάλη συναυλία της Βασίλισσας Κούπας (Queen of Hearts), η ίδια η Βασίλισσα τον κατηγόρησε ότι ”σκοτώνει τον Χρόνο”. Ως τιμωρία, λοιπόν, ο Χρόνος παραμένει αιώνια κολλημένος στις 6 ακριβώς το απόγευμα, αναγκάζοντας τον Μαρτιάτικο Λαγό και τον Καπελά να ζουν και να υπάρχουν σε μια κατάσταση ατέρμονης στασιμότητας, στην οποία είναι πάντα ώρα για τσάι. Κάτι που καθόλου δεν θα με χαλούσε, μοναδικέ αναγνώστη, αφού η αγάπη μου για το τσάι αγγίζει ή και ξεπερνά την αγάπη του φRikoCooking για τις ζύμες.

Στο προκείμενο όμως. Αν χρειάζεται ένα βιβλίο που ανήκει στην (παιδική) λογοτεχνία του παραλόγου, για να απαντηθεί το ερώτημα ”ποιο το νόημα στην απόλαυση του φαγητού;”, αυτό συμβαίνει για έναν μόνο λόγο. Στο ίδιο κεφάλαιο, ο Καπελάς βάζει στην Αλίκη ένα αίνιγμα: ” Γιατί ένα κοράκι μοιάζει με ένα γραφείο;” Όταν η Αλίκη παραιτείται πια από την προσπάθεια να απαντήσει στο αίνιγμα και ζητά τη λύση, ο Καπελάς αφοπλιστικά της απαντά: ”Δεν έχω την παραμικρή ιδέα”.

tumblr_odefod88t11sqoxfvo1_500

Όπως λοιπόν όλα είναι πιθανά και όλα μπορούν να συμβούν σ’ αυτήν τη φαντασίωση του ακραίου παραλογισμού, έτσι και μια μαγειρική συνταγή στο φRikoCooking μπορεί να ξεκινά με μια κλεφτή ματιά σε ένα tea party, μέσα από μια λαγότρυπα. Όσο δεν έχουν ή δε χρειάζεται να έχουν νόημα όλα τα πράγματα, άλλο τόσο και η απόλαυση του φαγητού μπορεί να φλερτάρει με την αλληγορία. Ή και με το παράλογο.

Κάτι άλλο που ισχύει με το εν λόγω βιβλίο, είναι πως η εικονογράφηση (από τον γκροτέσκο σερ Τζον Τένιελ) αποτελεί ουσιαστικό μέρος της εμπειρίας της ανάγνωσης του έργου. Κάθε εικόνα σε προκαλεί να τη σκεφτείς χωρίς να την προσπεράσεις. Δεν μπορώ λοιπόν παρά να σε φανταστώ, μοναδική αναγνώστρια του φRikoCooking, έτοιμη να εκραγείς σαν ανυπόμονη τσαγιέρα ενός εξωφρενικού tea party, διαβάζοντας τις φλυαρίες που θα ακολουθήσουν.

teleteapot

Αφού λοιπόν δεν απαντήσαμε στο πρώτο ερώτημα, πάμε γι’ άλλα. Γιατί αν νόμιζες πως θα ξεμπλέξεις τόσο εύκολα, ΕΙΣΑΙ ΓΕΛΑΣΜΕΝΟΣ. Μου έδωσαν βήμα για να απεραντολογήσω; Ε, θα το κάνω. Αν λοιπόν η ημικρανία σου έχει αρχίσει να θυμίζει προσπάθεια υπερκινητικού σκίουρου να βγει μέσα από χάρτινη κούτα, κάνε σκρολ ντάουν καμιά χιλιοπεντακοσαριά λέξεις και θα πέσεις πάνω στη συνταγή. Καλή όρεξη!!1 Συνεχίζω.

Δεν είναι, φυσικά, μόνο το παράλογο της γευστικής απόλαυσης που μας χαϊδεύει τα μακριά μαλλιά του υποσυνείδητου. Ο Κέρουακ, στο εμβληματικό του βιβλίο ”Στο δρόμο” (On the road), καταναλώνει, ως Sal Paradise, αμέτρητες μηλόπιτες με παγωτό κατά μήκος και πλάτος της χώρας, κάνοντας το βιβλίο, πέρα από ύμνο στο σεξ, στα ναρκωτικά και στο ατέλειωτο ταξίδι, μια μικρή (ή μεγάλη) ωδή στην απόλαυση του φαγητού. Όσο πιο δυτικά ταξιδεύει, τόσο μετατρέπει ένα, κατά τα άλλα, συνηθισμένο φαγητό, σε μια ιερή απόλαυση. Με άλλα λόγια (το νου σου, φύγε τώρα, ΘΑ ΣΕ ΧΟΡΤΑΣΩ ΜΕ ΛΟΓΙΑ ΣΗΜΕΡΑ!) ένα απλό, συνηθισμένο φαγητό λειτουργεί ως συναισθηματικό κουβερτάκι, ως νοσταλγικό άγγιγμα στον ώμο αυτού που το καταναλώνει. Είναι αυτό ακριβώς που, στο ορεινό, κατάφυτο, κατσικοπατημένο και προβατοθρεμμένο χωριό μου, η Mπάμπω ονομάζει comfort food.

Το φαγητό είναι τράτο, χάρισμα, πεσκέσι και ένδειξη σεβασμού, εκτίμησης, ακόμη κι αγάπης. Αυτό μας δηλώνει καθαρά και η Χάρπερ Λι, στο αριστουργηματικό της μυθιστόρημα ”Όταν σκοτώνουν τα κοτσύφια” (To Kill a Mockingbird). Η κουζίνα του δικηγόρου Άτικους Φιντς γεμίζει από παστό χοιρινό, ντομάτες, φασόλια κι άλλα καλούδια, τα οποία του προσφέρει η μαύρη κοινότητα ενός φανταστικού χωριού της Αλαμπάμα. Εκεί, στο βαθύ Νότο της ρατσιστικής Αμερικής του ’30, ένας λευκός δικηγόρος αποφασίζει να υπερασπιστεί έναν αδίκως κατηγορούμενο μαύρο. Το φαγητό, γίνεται το ολόθερμο ευχαριστώ της κοινότητας για τη μαχητική υπεράσπιση του δίκαιου. Στο θαυμαστό καινούριο κόσμο του 21ου αιώνα, βέβαια, ο ρατσισμός τείνει να γίνει το κυρίως πιάτο στο τραπέζι του ατομισμού, της άγνοιας και της απάθειας.

Στο βάρυνα όμως, μοναδικέ αναγνώστη του φRikoCooking, κι αυτό μου έφερε στο μυαλό τις χυλόπιτες, που τόσο βαριές πέφτουν μετά από ένα αποτυχημένο ραντεβού.

forevaalone

Γι’ αυτό και ο Χόλντεν Κόλφιλντ, ήρωας του Ντ. Τζ. Σάλιντζερ στο αξεπέραστο ”Φύλακας στη σίκαλη” (The Catcher in the Rye), καταφεύγει σε ένα τοστάκι επικά μπουκωμένο στο τυρί, αμέσως μετά από μια τέτοια, τρομακτική όσο να πεις, εμπειρία. Τρώμε και στις απογοητεύσεις, ναι. Ό,ΤΙ ΘΕΛΟΥΜΕ ΘΑ ΚΑΝΟΥΜΕ!

Στο δε μοναδικό ”Γυάλινος Κώδων” (The Bell Jar) της Σίλβια Πλαθ, είναι τα αβοκάντο που γίνονται σύμβολο βαθιάς επιθυμίας για αντίδραση ενάντια στους κατεστημένους έμφυλους ρόλους που βασιλεύουν στο σπίτι. Η Έστερ Γκρίνγουντ, άλτερ έγκο της Πλαθ, καταναλώνει αμέτρητες ποσότητες αβοκάντο με διάθεση επαναστατική αλλά και αλληγορικά συναισθηματική, καθώς το φρούτο της θυμίζει τον παππού της. Να το πάλι το χουχουλιάρικο κουβερτάκι για την ψυχή.

Κι ερχόμαστε στη μελιτζάνα. Η ίδια η λέξη είναι ένας ωραίος γρίφος. Eggplant στα αγγλικά, γιατί όταν είναι μικρή, μοιάζει λίγο-πολύ με αυγό. Αλλά και aubergine. Η οποία aubergine είναι δάνειο από τη γαλλική γλώσσα, η οποία είναι (χασμουρητά) δάνειο από την καταλανική albergínia, η οποία είναι (ελαφρά νανάκια) δανεισμένη από την αραβική al-bādinjān, η οποία είναι (άγρια, ατίθασα σαν αράβικα άλογα, ροχαλητά) δάνειο από την περσική bādingān, δανεισμένη κι αυτή από την ινδοευρωπαϊκή vātiñjana. Οι Ισπανοί τη λένε berenjena, οι δε γείτονες Ιταλοί, από τους οποίους και τη δανειστήκαμε, melanzana. Στη δε λαϊκή ιταλική εκδοχή, τη βρίσκουμε και mela insana, τουτέστιν ”τρελό μήλο”. Υπάρχει και μια ωραία (ξυπνητήρι) ιστορία σ’ αυτό το σχόλιο, απ’ όπου δανείστηκα (στα ύψη το χρέος) την παραπάνω ετυμολογική κορδέλα (false alarm, back to sleep).

Η μελιτζάνα λοιπόν, για μένα, λειτουργεί κάπως έτσι. Λίγο ως άλυτος γρίφος, λίγο ως πολύχρωμο πυροτέχνημα αναμνήσεων, λίγο ως κουβερτάκι παρηγοριάς, λίγο ως εξιλαστήριο θύμα μιας κακής εξέλιξης. Από τη μια μεριά, όποτε την τρώω σε μορφή ιμάμη που μπαΐλντισε, δηλαδή λιποθύμησε (άλλοι λένε από τη θεϊκή της γεύση, άλλοι επειδή έμαθε πόσο λάδι χρειάστηκε για να μαγειρευτεί – και μιλάμε για τα χρόνια προ μνημονίων, οριακά βέβαια, 400-500 χρόνια πριν), θυμάμαι τα παιδικά μου χρόνια, την ποδιά της μάνας μου, τη μυρωδιά από τη λακ της γιαγιάς μου στο κυριακάτικο τραπέζι. Πυροδοτεί μια αισθητηριακή ανάμνηση με τρόπο μαγικό, σαν άλλο ταχυδακτυλουργικό κόλπο που ξέρεις πως έχει λογική εξήγηση, αλλά δε θες ποτέ να τη μάθεις.

Όταν την τρώω μαγειρεμένη ως chutney, μου θυμίζει έναν Ινδό χωριάτη ονόματι Dayarama, που μαγείρευε σαν να γνώριζε όλα τα μυστικά της ζωής και μιλούσε σαν να μη γνώριζε τίποτε. Ως ένδειξη αγάπης, ενδιαφέροντος και τρυφερότητας μου την έστελναν οι γονείς μου στα φοιτητικά μου χρόνια, μαγειρεμένη με δεκάδες διαφορετικούς τρόπους, αντάξιους και ισάριθμους της – τρυφερής σαν το μαγειρεμένο σώμα της μελιτζάνας ή σκληρής σαν το στριφτό κοτσάνι της – αγάπης που εισέπραξα απ’ αυτούς από μικρό παιδί.

Δεν ήταν δε λίγες οι φορές που, μετά από κάποια επεισοδιακή βραδινή έξοδο η οποία ξεκινούσε με υποσχέσεις ερωτικών περιπτύξεων και κατέληγε με αναθυμιάσεις αλκοόλης να εξορμούν από τη μύτη μου ως νέφη θυμωμένου ταύρου, η καταφυγή στο ταψί με τα παπουτσάκια ή στο τάπερ με τη μελιτζανοσαλάτα εξελισσόταν σε γαργαντουική, αδηφάγα επίθεση δίχως αύριο.

Επιπλέον, η μελιτζάνα λειτουργεί αλληγορικά για την ίδια τη ζωή. Υπάρχει μια ιδέα, η οποία είναι βαθιά καρφωμένη στο μυαλό μου.

ideatele

Η ζωή, νομίζω,  είναι ανεξίτηλα διχοτομημένη. Με τριβελίζει τόσο αυτή η σκέψη, ώστε, όταν τη συναντώ αλλού γραμμένη ή ειπωμένη, ενθουσιάζομαι. Λίγο πριν μελαγχολήσω. Η ζωή είναι ή μου φαίνεται πως είναι κωμική όσο και τραγική, σκληρή όσο και ρομαντική, άσπρη όσο και μαύρη. Έτσι και η μελιτζάνα. Είναι πικρή, είναι όμως, ή μπορεί να γίνει και πολύ γλυκιά. Είναι ένα μωβ, μελαγχολικό αλλά γυαλιστερό φυτό μέσα στον πράσινο κόσμο των λαχανικών. Είναι αυτή που χρησιμοποίησα την πρώτη φορά που μαγείρεψα κάτι για τη σύντροφό μου. Chutney μελιτζάνας, ως ένδειξη τρυφερότητας, αγάπης, υπόσχεσης για δημιουργία κοινών αναμνήσεων, παρηγορητικής αγκαλιάς.

Chutney μελιτζάνας έφτιαξα και για τους φίλους και φίλες που κάθισαν δίπλα δίπλα μια Κυριακή για να φάμε παρέα.

telegif-chutney-baby

Υλικά ρετσέτας:

Για το chutney:

♥ 4 μελιτζάνες φλάσκες.

♥ 1 κρεμμύδι ψιλοκομμένο.

♥ 3 ντομάτες (ή ένα μεγάλο κον κασέ).

♥ 1 πιπεριά.

♥ 2 πιπερίτσες chili.

♥ 1 κουταλιά της σούπας ελαιόλαδο.

♥ 1 κουταλιά της σούπας μουστάρδα.

♥ 1 κουταλιά του γλυκού τζίντζερ.

♥ 1 κουταλιά του γλυκού κάρυ.

♥ 1 κουταλιά του γλυκού κύμινο.

♥ 2 κουταλιές του γλυκού τυρί Φιλαδέλφεια.

♥ 1 κούπα μεγάλη ψιλοκομμένο, φρέσκο κόλιανδρο.

♥ 1 σκελίδα σκόρδο ψιλοκομμένο.

♥ 1 κουταλιά του γλυκού ζάχαρη.

♥ Χυμό από μισό λεμόνι.

♥ Αλάτι (κατά βούληση).

♥ Λίγο πιπέρι.

Για τη σως:

♥ 1 κουταλιά της σούπας ελαιόλαδο.

♥ Μια πιπεριά chili.

♥ 3 κουταλιές της σούπας κέτσαπ.

♥ 1 κουταλιά της σούπας βαλσαμικό ξιδι.

♥ 1 κουταλιά της σούπας Worcestershire σως (σε όλα τα σούπερ μάρκετ, γνωστή και ως γούστερ σως).

♥ Λίγους σπόρους κόλιανδρου.

♥ Μισή κουταλιά του γλυκού θυμάρι.

♥ Μισή κουταλιά του γλυκού κύμινο.

ha

Λετς Ντου Ιτ:

Κόβεις τις μελιτζάνες σε φέτες και τις βάζεις σ’ ένα μπολ με νερό και αλάτι. Βρισκόμαστε στο σημείο που η ζωή ίσως είναι ακόμη πικρή. Αλλάζεις το νερό 1-2 φορές, μέχρι το νεράκι να μείνει ”καθαρό”. Υπολόγισε περίπου 30 λεπτά. Στη συνέχεια τις ξεβγάζεις και τις αφήνεις λίγο να στεγνώσουν. Αραδιάζεις τις μελιτζάνες σε ταψί και τις ραντίζεις με ελαιόλαδο. Αλατοπιπερώνεις. Το αλάτι λειτουργεί αποπτρεπτικά στο να ”ρουφήξει” η μελιτζάνα πολύ λάδι, μια τάση που την έχει ούτως ή άλλως η καλή μου. Παράλληλα, ”θεραπεύει” και τις πικρίζουσες ουσίες (φαινολικές ενώσεις), που βρίσκονται τόσο στη σάρκα, όσο και στα σπόρια. Οι καλοκαιρινές συνθήκες, λέει, σοκάρουν το φυτό, δίνοντάς του το μήνυμα ότι κινδυνεύει να πεθάνει. Όλα τα φυτά, όταν κινδυνεύουν, κάνουν το αυτονόητο: για να μην αφανιστεί το είδος, αφήνουν απογόνους. Η μελιτζάνα γεμίζει σπόρια και άρα είναι και πιο πικρή. Η αλληγορία εμφανής, η διχοτομία της ζωής επίσης.

Τις βάζεις σε προθερμασμένο φούρνο στους 180 βαθμούς και τις ψήνεις για ένα εικοσάλεπτο. Αποσύρεις, ρίχνεις λίγο βαλσαμικό ξίδι και τις πολτοποιείς με πιρούνι, στο μπλέντερ ή, όπως εγώ στη συγκεκριμένη περίπτωση, με μια πρέσα πουρέ. Ναι, πρεσάρεις μια μελαγχολική μελιτζάνα. ΤΎΡΑΝΝΕ!

ha2

Ζεσταίνεις το ελαιόλαδο σε κατσαρόλα και σοτάρεις το ψιλοκομμένο κρεμμύδι για 3′-4′. Προσθέτεις το ψιλοκομμένο σκόρδο για 1′. Προσθέτεις τις πιπεριές και τις αφήνεις να μαλακώσουν. Ρίχνεις τις ψιλοκομμένες ντομάτες (ή το κον κασέ), τη ζάχαρη και τον φρέσκο κόλιανδρο και μαγειρεύεις για 20 λεπτά, σε μέτρια φωτιά. Μόλις πυκνώσει λίγο η σάλτσα, προσθέτεις τον πουρέ μελιτζάνας, τις 2 πιπεριές chili (εγώ τις έκοψα σε μικρά κομματάκια), τη μουστάρδα, το τζίντζερ, το κύμινο, το κάρυ και το τυρί Φιλαδέλφεια. Περιχύνεις με το λεμόνι και σιγοβράζεις για 25 λεπτά ακόμη. Αποσύρεις και αφήνεις να κρυώσει ελαφρά, ώστε να προσθέσεις τη σως.

Να τη και η σως. Σε ένα τηγάνι βάζεις το ελαιόλαδο, μια πιπεριά chili και λίγους σπόρους κόλιανδρου. Αφήνεις 3 λεπτά μέχρι να αρωματιστεί το λάδι, αφαιρείς την πιπεριά και τους σπόρους και προσθέτεις το κέτσαπ, το βαλσαμικό ξίδι και τη Worcestershire σως. Ανακατεύεις. Προσθέτεις το θυμάρι και το κύμινο και σιγοβράζεις για 6-8 λεπτά. Θα δεις τη σως σου να καραμελώνει και να σου κλείνει το μάτι, υπονοώντας πως ήρθε η ώρα να την αποσύρεις απ’ τη φωτιά.

ha3

Περιχύνεις τη ζεστή σου σως πάνω στις ελαφρώς χλιαρές μελιτζάνες σου. Η μαρμελάδα μελιτζάνας σου είναι έτοιμη. Η ζωή είναι πάλι γλυκιά.

14801110_10211011158976286_813387549_n

Το chutney μελιτζάνας ταιριάζει πολύ με φρυγανισμένο ψωμάκι, ενώ λίγο γιαούρτι στη μέση λειτουργεί ως δροσερός σύμμαχος για τη συγκεκριμένη, όχι ιδιαίτερα καυτερή βέβαια, εκδοχή.

Τα υλικά είναι αρκετά, η παρασκευή κομματάκι μπελαλίδικη αλλά και η καλύτερη μέρα της εβδομάδας. Το νόημα πάλι χάνεται, αλλά ποιος νοιάζεται;

Όπως είπε και ο Baltasar del Alcázar πριν από καμιά πεντακοσαριά χρόνια:

Tres cosas me tienen preso

de amores el corazón.

La bella Inés, el jamón

y berenjenas con queso.

Δηλαδή:

Τρία πράγματα μετρώ στην αγάπη

των οποίων είμαι κρατούμενος.

Την όμορφη Ινές, το ζαμπόν

και τις μελιτζάνες με τυρί.

Σ’ ευχαριστώ φRikoCooking! Αυτά. Σε χαιρετώ.

Advertisements

One thought on “Τσάτνεϊ μελιτζάνας. Του Κρινολίνου.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s